Wstęp do Eukariota, Protisty - zakres LO


EUKARIOTA: Protisty

Budowa:
  • rozmiar – większe od Prokariota
  • konstrukcja – bardziej złożone
  • mają system przedziałów wewnątrzkomórkowych, błon wewnętrznych (ER, ap. Golgiego, wakuole, lizosomy, cytoszkielet)
    ! cytoszkielet budują włokienka białkowe (mikrotubule, mikrofilamenty)
  • posiadają jądro komórkowe
  • obecność organelli – mitochondria, plastydy
Historia:
  • 2 mld lat temu powstały pierwsze eukariota, w wodzie w praoceanie. Pierwotnie formy jednokomórkowe, z czasem łączyły się w kolonie.
    ! W koloniach początkowo wszystkie komórki pełniły jednakowe funkcje. Z czasem doszło do różnicowania funkcji i budowy w wyniku komunikacji, co doprowadziło ostatecznie do specjalizacji. Proces z czasem doprowadził do wykształcenia organizmów wielokomórkowych.
  • powstanie komórki eukariotycznej – teoria endosymbiozy:
    wg niej komórki eukariotyczne powstały dzięki stopniowym przekształceniom komórek prokariotycznych. Wyróżniono kilka przypuszczalnych etapów:
  1. Otoczona ścianą komórkową komórka prokariotyczna
  2. Komórka prokariotyczna pozbawiona ściany komórkowej
  3. Tworzenie się systemu błon wewnętrznych (poprzedzone oblewaniem cząstek pokarmowych)
  4. Wyodrębnianie się jądra z cytoplazmy
  5. Włączenie do komórki prostych tlenowych komórek prokariotycznych – powstawanie mitochondrium (Stadium heterotroficzne)
  6. Włączenie do komórki samożywnych organizmów podobnych do sinic – powstanie plastydów (Stadium autotroficzne)
    Teorię popiera fakt iż mitochondria i plastydy posiadają własny materiał genetyczny zbliżony do typu prokariotycznego
  • Podział: Protista
  • Grupa systematyczna o charakterze polifiletycznym. Bezpośrednia linia potomna od pierwszych Eukariota.
  • Odżywianie – auto- lub heterotrofy
  • Żyją przede wszystkim w wodach, w środowiskach wilgotnych (gleba). Formy pasożytujące w tkankach i płynach ustrojowych żywych organizmów.
  • Struktura – jedno-, wielokomórkowe lub kolonijne.
    ! Nie tworzą typowych tkanek
  1. Protisty jednokomórkowe – wiele form: pełzak (ameba), wiciowiec (euglena), świdrowiec, komórczak (pełzatka), nieprzemieszczające się komórki bez ściany komórkowej lub z jej obecnością (chlorella).
  2. Protisty kolonijne (toczek)
  3. Protisty wielokomórkowe (morszczyn)

Pełzaki – cienka zewnętrzna błona komórkowa, dzięki czemu przybierają dowolne kształty, czyli formy ameboidalne. Poruszają się przez wysuwanie wypustek plazmatycznych czyli nibynóżek = pseudopodiów. Wraz z wypukleniem przelewa się cytoplazma. Jest to ruch pełzakowaty, pseudopodialny.

Wiciowce – posiadają 1 lub więcej wici, która wprawia je w ruch. Znajdują się one z przodu lub z boku komórki. Czasami mogą pokrywać całą komórkę, wtedy są krótsze i noszą nazwę rzęsek. Mają wzmocnioną błonę komórkową, pellikulę, która jest pogrubiona, pofałdowana, z pęcherzykami pod nią lub wytwarzają pancerzyki, czyli ściany komórkowe zbudowane z różnych substancji, w tym: celulozy, pektyn, węglanu wapnia, dwutlenku krzemu (krzemionki) i in. Kształt stały.

Formy nieruchliwe – otoczone sztywną ścianą komórkową, tj. pancerzykiem. W pojedyncze lub w skupiskach.

Komórczaki – jedna komórka z wieloma jądrami. Najczęściej o znacznych rozmiarach.

Kolonie – jednokomórkowe organizmy żyjące w skupieniach, ale zachowujące autonomiczność i funkcjonujące jako niezależne organizmy. Kształty kolonii – kule, płaskie powierzchnie, proste lub rozgałęzione nici.

Organizmy wielokomórkowe – mają komórki połączone ze sobą i ściśle od siebie zależne, ale nie tworzące tkanek. Ciała takie nazwano plechą. Wg ich budowy wewnętrznej wyróżniono: plechy nitkowate, płatowate = plektenchymatyczne (powstały ze zrośnięcia nitek), plechy tkankowe (jeśli doszło do zróżnicowania grup komórek).

Czasami ciężko jest odróżnić czy to jeszcze kolonia, czy już organizm wielokomórkowy.

red. Izabela Kołodziejczyk

Komentarze

Możesz również przeczytać: