Przejdź do głównej zawartości

Metabolity

Metabolit to substancja zużywana w procesach metabolicznych lub będąca produktem metabolizmu, a więc przemian chemicznych zachodzących w organizmach żywych. Metabolity to zarówno związki organiczne, jak i nieorganiczne produkowane przez komórki. Określenie to nie dotyczy jednak białek i kwasów nukleinowych. Zwykle pojęcie „metabolity wtórne” dotyczy związków niskocząsteczkowych, są to związki takie jak: fenole i polifenole (w tym flawonoidy), chinony, betalainy,
kumaryny, fenoloaminy i fenoloamidy , poliaminy, glikozydy cyjanogenne, glukozynolaty, terpenoidy, steroidy, karotenoidy, nietypowe kwasy tłuszczowe, woski kutikularne. Alkaloidy: purynowe; pochodzące z kwasu nikotynowego, ornityny, lizyny, fenyloalaniny i tyrozyny, tryptofanu, histydyny oraz kwasu antranilowego; alkaloidy izoprenoidowe.
    Zgodnie z sugestią Kössela z 1891 r. metabolity dzieli się na:
    - metabolity pierwotne, czyli podstawowe składniki komórek, spotykane niemal u wszystkich organizmów
    - metabolity wtórne, a więc wytwarzane u pojedynczych gatunków lub grup spokrewnionych gatunków, bądź też tylko w niektórych tkankach, albo szczególnych warunkach środowiska.
Metabolity wtórne są to związki chemiczne wytwarzane przez organizmy roślinne. Związki te są grupą substancji różnorodnych i specyficznych, które nie są niezbędnymi do przeprowadzania podstawowych procesów życiowych. Wytwarzanie metabolitów wtórnych następuje natomiast w konkretnych tkankach lub organach roślinnych. Duża ilość tych związków to substancje, które działają antybakteryjnie i antygrzybowo. Dzieli się je na: fitoantycypiny i fitoaleksyny.
Fitoantycypiny występują w roślinie w biologicznie aktywnej formie albo są też wytwarzane zaraz po infekcji z prekursorów tych substancji. Do tej grupy zalicza się takie związki jak: glukozynolany, glikozydy cyjanogenne, saponiny, czy związki fenolowe.
Fitoaleksyny natomiast, to związki wytwarzane przez roślinę po zranieniu, bądź po ataku patogena, ale ich największe stężenie występuje po kilku godzinach po infekcji w komórkach otaczających zaatakowane miejsce.
Odporność i wrażliwość rośliny na dany patogen jest zależna od poziomu związków powstających konstytutywnie, ale również od szybkości odpowiedzi indukowanej przez atak patogena.
Metabolity wtórne, magazynowane w wakuolach lub poza komórką, są często środkami oddziaływania ze środowiskiem jako:
1. substancje sygnałowe, np.: jako wabiące owady zapylacze - barwniki i feromony, zapoczątkowuje i wnikanie bakterii brodawkowych do korzeni lub alarmujące dalej położone komórki o pojawieniu się np. patogenu
  1. substancje obronne i ochronne, tj. utrwalające martwe komórki drewna, zwalczające drobnoustroje - antybiotyki, chroniące tkanki przed nadmiernym wysychaniem lub oświetleniem, obronne - jady, toksyny.
  2. Substancje regulujące - hormony
    Wiele poznanych znalazło zastosowanie jako leki, nutraceutyki, kosmetyki lub nawet środki owadobójcze (insektycydy).
Przykłady metabolitów:
Metabolit wtórny Roślina, z której pochodzi metabolit Grupa chemiczna
Tymol Tymianek, cząber terpeny
eugenol Goździki, cynamon Pochodna gwajakolu, terpeny
Aloina Aloes antrachinony
glukotropeolina Nasturcja związki siarkowe
ajmalicyna Barwinek alkaloidy indolowe
kumaryna Trawy, storczykowate związek organiczny z grupy laktonów
Kwas kumarowy Pomidor kwasy fenolowe
alkanina Alkanna barwierska pochodna naftochinonu
Kwas chlorogenowy Kawa kwasy fenolowe
escyna Kasztanowiec glikozydy saponinowo triterpenowe
digitonina Naparstnica alkaloidy sterydowe - pochodne cholesterolu, związki typowe dla roślin, często występujące jako glikozydy sterydowe
tiarubryna Asteraceae poliacetyleny
BITC (benzyloizotiocyjanian) Rukiew wodna Glukozynolan, pochodna glukotropeoliny
Cyjanek benzylu

Nitryl, pochodna glukotropeoliny
Kwas ferulowy ryż Kwasy fenolowe



Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Bluszcz - roślina w kulturze, sztuce, religii

Bluszcz pospolity (Hedera helix L.)
jest gatunkiem zwanym wiecznie zielonym pnączem. Hedera helix L. należy do rodziny araliowatych (Araliaceae) i jest jedynym jej przedstawicielem w polskiej florze. Stanowi on również jedyne polskie pnącze o liściach zimotrwałych. Siedliska posiada on w lasach całej Polski. Podlega on jednak ochronie prawnej, mimo że jest gatunkiem inwazyjnym. Występuje on w całej Europie i Azji Mniejszej.

Silphium – utracony skarb

Za pierwszą znaną roślinę wytępioną przez człowieka uznaje się silphium (sylfion), tajemniczy gatunek, na którego temat nasza wiedza jest obecnie bardzo skąpa. Roślina zniknęła z powierzchni ziemi około 2 tysiące lat temu wcześniej będąc lekarstwem na liczne dolegliwości, przyprawą, afrodyzjakiem, metodą antykoncepcji oraz środkiem lokowania kapitału (równym wartością złotu i srebru). Co wiemy o tej roślinie i dlaczego wyginęła?

Rozwój zęba

Rozwój zęba • charakter ciągły; • listki zarodkowe: 1.ektoderma: szkliwo (pączek = narząd szkliwotwórczy), 2.mezoderma (mezenchyma): zębina, miazga (brodawka zęba), cement, więzadła przyzębia (kieszonka zęba –mezenchyma otaczająca narząd oraz brodawkę zęba);