czwartek, 21 marca 2013

Tkanki roślinne - epiderma = skórka


Epiderma = skórka
To zewnętrzna warstwa komórek pierwotnych ciała rośliny. Ten powierzchniowy pokład komórek wykazuje istotne różnice w budowie i w funkcji.
W korzeniach nosi nazwę ryzoderma lub epiglema, bo jest innego pochodzenia i ma inną funkcję niż epiderma łodygi.
Epiderma pędu chroni przed nadmierną transpiracją, reguluje wymianę gazową, może pomagać magazynować wodę, magazynować produkty przemiany materii. Czasami tkanka ta fotosyntetyzuje,  a także bierze udział w wydzielaniu, absorbcji, a nawet percepcji bodźców. Tkankę tę charakteryzują potencjalne właściwości merystematyczne, może tu tworzyć się fellogen.
Pochodzi ona z inicjałów najbardziej zewnętrznych wierzchołkowych – protodermy. Początkowo niezróżnicowana warstwa, z czasem ulega dyferencjacji. Komórki starej epidermy są dużo szersze. Organy od momentu zajścia przyrostu wtórnego zachowują epidermę przez całe życie (np. u wielu nagonasiennych, drzew). Jedno- i dwuliścienne z przyrostem wtórnym, mogą zachować epidermę przez różny okres. Później jej funkcje przejmuje peryderma. 
Skład epidermy:
  • Włośnikowe komórki epidermalne
  • Komórki szparkowe
  • Włoski = trichomy
  • Włośniki na korzeniach
Komórki epidermalne
Mogą mieć kształt płytkowaty, w nasionach palisadowy, są 14-stościenne, ich kształt
związany jest z położeniem, mogą być wydłużone (np. w łodygach, nad żebrami liści i na powierzchni liścia roślin jednoliściennych). Warstwy epidermy na 2 powierzchniach liścia (spodniej i wierzchniej) różnią się kształtem, wielkością, grubością ściany komórkowej czy kutykuli. Epiderma płatków korony bywa silnie pofałdowana, tj. pofałdowaniu ulegają ściany całych komórek, lub ściany antyklinalne, lub zewnętrzna część jest silnie pofałdowana od przodu.
W epidermie mogą występować komórki woreczkowate o charakterze wydzielniczym jak np. u kapusty.
U niektórych gatunków mogą także występować cystolity.
Epiderma nasion i łusek wcześnie dojrzewa, staje się twarda., ulega skleryfikacji.

U paprotników w epidermie występują liczne chloroplasty, u innych jest to zjawisko bardzo rzadkie i nie w pełni wykształcone, tzn chloroplasty mogą posiadać niewielką ilość chlorofilu (u wielu roślin cieniolubych, np. u szczawika zajęczego).
Epiderma traw jest różnorodna morfologicznie. Cechę tę wykorzystuje się dla celów taksonomicznych. Epiderma ta zawiera 2 typu komórek długich i 2 rodzaje komórek krótkich: krzemionkowe i korkowe (dodatkowo wewnątrz mogą posiadać ciała organiczne). Komórki krótkie występują parami, mogą tworzyć uwypuklenia w formie kolców czy włosków. Cechą charakterystyczną tej epidermy są komórki ułożone w równoległych rzędach, jednak o różnym składzie. Mogą to być komórki pęcherzykowate na całej powierzchni górnej liścia, albo tylko w zagłębieniach pomiędzy nerwami. Są one bogate w wodę, nie mają chloroplastów, ich ściany są cienkie. Komórki te biorą udział w rozwijaniu blaszki liściowej, czyli komórki rozpościerające. Inne mogą odpowiadać na higroskopijność liści (podatność na wchłanianie wilgoci lub nawet wiązanie się z wodą). Ponadto wyróżniono typy komórek:  ruchowe, czyli motoryczne.
U roślin iglastych ściany wtórne ulegają lignifikacji. W łupinach i łuskach epiderma różnicuje się w sklerenchymę. W ścianach stycznych komórek epidermy występują u roślin iglastych pierwotne pola jamkowe, plasmodesmy, ektodesmy (czyli takie, które się kontaktują ze środowiskiem i ich funkcja to wydzielanie).

red. Izabela Kołodziejczyk

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zapraszamy do komentowania, każdą uwagą warto się podzielić

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...